Nuôi ong dú vui ở chỗ nào khi cả xóm cùng nuôi

Một nhà nuôi hai thùng ong dú thì vui kiểu một nhà. Nhưng khi nhà bên cạnh cũng nuôi, rồi nhà đầu ngõ hỏi xin một đàn tách, thì chuyện ong trở thành chuyện của cả xóm. Người ta ghé qua nhau xem cửa tổ, bàn chuyện kiến, chuyện mưa, và nhắc nhau đừng xịt thuốc lúc ong đang bay.

Bài này nói về cái vui riêng của việc nuôi ong dú trong một cộng đồng nhỏ, và vài điều cần thống nhất để cả xóm cùng nuôi mà không sinh chuyện.

Có người cùng nhìn thì nuôi đỡ trầm

Người nuôi một mình hay gặp cảnh thấy cửa tổ vắng mà không biết hỏi ai, đến khi mở ra thì đàn đã suy. Ở xóm có vài nhà cùng nuôi, chuyện đó được chia sẻ ngay: nhà này thấy kiến đi thành hàng, nhà kia đã từng bị và biết cách chặn. Một trận mưa dầm qua đi, cả xóm đi một vòng xem thùng nào dột, thùng nào bị nước hắt.

Kinh nghiệm truyền miệng kiểu đó nhanh hơn đọc sách, và đúng với điều kiện của chính vùng mình. Những tình huống hay gặp được người nuôi kể lại có ở mục Sự cố thường gặp.

Đàn tách có chỗ đi, người mới có chỗ học

Đàn ong dú mạnh lên thì cần tách. Một nhà nuôi lâu có thể có đàn tách dư, trong khi hàng xóm muốn thử nuôi mà chưa biết bắt đầu từ đâu. Đổi cho nhau, cho nhau, hoặc mua bán sòng phẳng trong xóm đều là cách để đàn có nhà mới mà không ai phải đi bắt tổ ngoài rừng, việc vừa hại đàn tự nhiên vừa khó sống.

Người mới nhận đàn từ hàng xóm còn có lợi là được chỉ tận tay: thùng đặt chỗ nào, mở thùng nhẹ ra sao, khi nào thì đừng đụng vào.

Cùng giữ nguồn hoa cho cả xóm

Ong dú bay kiếm ăn trong phạm vi quanh tổ, nên vườn nhà này cũng là nguồn ăn của đàn nhà kia. Khi cả xóm cùng nuôi, người ta tự nhiên để ý hơn tới cây cối chung.

Trẻ con trong xóm có chỗ chơi mới

Ong dú không có ngòi đốt, nên trẻ trong xóm có thể theo người lớn đi xem thùng. Nhiều đứa thuộc luôn nhà nào nuôi mấy thùng, thùng nào ong ra nhiều. Chỉ cần dạy chung một số điều: không chọc vào cửa tổ, không đứng chắn đường bay, không tự ý mở thùng. Ong không đốt nhưng có thể bay vào tóc, cắn nhẹ khi bị quấy, và quan trọng hơn là đàn bị phá nhiều lần sẽ yếu.

Vài quy ước để nuôi chung mà không mất lòng

1. Đặt thùng xa lối đi chung và xa cửa sổ nhà bên, để đường bay của ong không cắt ngang chỗ người qua lại.
2. Báo trước khi xịt thuốc trong vườn, và xịt vào chiều tối khi ong đã về tổ.
3. Trao đổi đàn rõ ràng: đàn khỏe hay yếu, tách được bao lâu, nói thật với nhau.
4. Không bắt tổ rừng, cả xóm cùng nhân đàn bằng cách tách.
5. Chia mật thì để dư cho đàn, chỉ lấy phần thừa. Mật ong dú chua thanh, nhiều nước, ai nhận về thì cất ngăn mát.

Các cách nhân đàn và chăm đàn mà người trong xóm hay áp dụng có ở mục Chia sẻ kinh nghiệm.

Khi cả xóm muốn đi xa hơn một bước

Nhóm nuôi trong xóm lớn dần thì thường muốn đi xem một trại nuôi bài bản để học cách làm thùng, tách đàn, giữ mật. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tour tham quan, học thực hành tại trại, hợp cho cả nhóm đi chung. Trại cũng có mật ong dú, tổ ong dú giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, tiện khi xóm cần thêm đàn hay cần quà biếu; xem tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp