Kiến kéo tới tổ ong dú: xử lý và báo nhau trong xóm

Ở những xóm có nhiều nhà cùng nuôi ong dú, chuyện kiến hiếm khi là chuyện của riêng một nhà. Đầu mùa mưa, ổ kiến dưới đất bị ngập, kiến dời đi tìm chỗ khô, và một đường kiến có thể đi ngang qua mấy cái vườn liền nhau. Nhà này cắt được lối thì kiến rẽ sang nhà bên. Nhà nào cũng tự lo riêng thì cả xóm cứ lần lượt mất đàn.

Bài này nói cách xử lý khi kiến kéo tới tổ, và cách người trong xóm báo nhau, giúp nhau để đỡ thiệt chung.

Khi nhà mình bị kiến: bốn việc trong ngày

1. Cắt lối: lần ngược hàng kiến, chặn ở chỗ nó leo lên giàn hoặc mái che. Châm lại nước chân chống, tỉa cành, tháo dây chạm thùng.
2. Xoá mùi: lau vệt kiến trên cột và thành thùng bằng khăn ẩm.
3. Dọn tổ: khi kiến đã ngừng kéo vào, mở thùng gỡ bọng mật vỡ, lau đáy, đóng lại.
4. Báo xóm: nhắn mấy nhà nuôi quanh đó hướng kiến đi tới, để họ kiểm thùng của mình trước khi tối.

Không xịt thuốc diệt côn trùng lên giàn hay quanh cửa tổ. Ở xóm nuôi dày, ong nhà này bay qua vườn nhà kia, thuốc xịt ở một chỗ có thể làm hại đàn của cả hàng xóm.

Vì sao báo nhau lại quan trọng

Kiến không biết ranh giới vườn. Một ổ kiến lớn dời chỗ sẽ thử nhiều thùng trên đường đi. Nhà phát hiện trước là người biết rõ nhất: kiến loại gì, đi từ hướng nào, vào lúc nào. Chỉ một tin nhắn là nhà bên có thêm vài giờ để kiểm chân chống, tỉa cành, lau thùng.

Nhiều xóm có nhóm nhắn tin chung giữa những người nuôi. Nếu chưa có, lập một nhóm nhỏ chỉ để báo sự cố là việc nhẹ mà đỡ thiệt về lâu dài.

Lịch để ý chung trong năm

Giúp nhau cứu đàn sau trận kiến

Nhà nuôi mới thường lúng túng khi mở thùng ra chỉ còn ít quân. Trong xóm thường có người nuôi lâu năm, nhìn qua là biết đàn còn gượng được hay không. Có vài hướng:

• Đàn còn ong chúa, quân vừa phải: để yên, che mát, hạn chế mở thùng cho đàn tự hồi.
• Đàn quá ít quân: người có nghề có thể giúp nhập phần ong còn lại vào một đàn khoẻ, thay vì để tàn dần.
• Thùng trống: rửa, phơi khô, sửa khe hở trước khi đặt đàn mới.

Muốn đọc thêm cách người trong xóm chia nhau kinh nghiệm, xem mục Chia sẻ kinh nghiệm; những chuyện nghề khác của làng nuôi có ở Câu chuyện nghề.

Giữ xóm ít kiến về lâu dài

• Mỗi nhà giữ quanh giàn ong một khoảng đất trống, phát cỏ đều.
• Không để rác ngọt, vỏ trái cây gần chỗ đặt thùng.
• Ai làm chân chống kiểu gì hiệu quả thì chỉ nhau làm theo.
• Thấy ổ kiến lớn ở bờ rào, gốc cây chung thì báo nhau, xử lý ở xa chỗ ong bay.
• Giữ các đàn đông, vì đàn mạnh tự canh cửa tốt hơn.

Nguồn đàn, mật và chỗ học nghề cho cả xóm

Khi xóm cần bổ sung đàn sau mùa kiến, hay muốn có chỗ để mấy nhà cùng đi học, có thể tìm tới trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có tổ ong dú giống, mật ong dú, cùng các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Nhà nào có đàn dư hay mật muốn trao đổi với người nuôi nơi khác thì có thể đăng lên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp