Lỗi năm đầu khi cả xóm cùng nuôi ong dú

Ở nhiều xóm, ong dú vào nhà theo kiểu lan truyền: một hộ nuôi thấy đàn lên, mấy nhà bên cạnh cũng xin tổ, mua tổ về đặt. Nuôi theo nhau có cái lợi là có người để hỏi, nhưng cũng sinh ra những lỗi mà người nuôi một mình ít gặp: đàn mua qua người quen không ai kiểm, thùng đặt sát vườn nhà bên đang phun thuốc, cả xóm cùng tách đàn một lúc theo một lời đồn.

Bài này chia lỗi năm đầu làm hai nhóm: lỗi của từng hộ khi nuôi theo phong trào, và lỗi của cả xóm khi không ai thống nhất với ai.

Phần một: lỗi của từng hộ khi nuôi theo phong trào

Mua tổ vì cả xóm đang mua

Thấy nhà bên có tổ, mình cũng muốn có ngay, nên mua trước rồi mới tính chỗ đặt. Đàn về phải đặt tạm, rồi dời, mỗi lần dời là ong phải tập định vị lại. Hộ mới nên đi xem chỗ đặt của các nhà đang nuôi tốt, chuẩn bị giàn, mái, chống kiến xong xuôi rồi mới nhận tổ.

Tin tổ của người quen mà không xem

Cả nể nên nhận tổ mà không nhìn. Đàn có thể vừa bị tách quá sát, đang yếu, hay có kiến trong thùng. Người quen càng nên xem kỹ: đứng xem cửa tổ một buổi sáng, hỏi đàn được tách từ đâu, đã ở thùng bao lâu. Không nhận đàn bắt từ tổ hoang ngoài rừng, vì vừa khó sống vừa phá tự nhiên.

Làm theo lịch của nhà khác

Nhà bên vừa thu mật, mình cũng thu. Nhà bên tách, mình cũng tách. Nhưng đàn nhà bên có thể đã nuôi vài năm, còn đàn mình mới về mấy tháng. Năm đầu, đàn mới cần giữ mật để qua mùa khó và cần thêm quân. Mỗi đàn một sức, nhìn đàn mình chứ đừng nhìn lịch của hàng xóm.

Phần hai: lỗi của cả xóm khi không thống nhất

Không báo nhau chuyện phun thuốc

Đây là lỗi gây thiệt hại nặng nhất ở xóm có nhiều hộ nuôi. Ong dú bay kiếm ăn quanh nhà, đậu vào hoa ở vườn nhà bên. Một lần phun thuốc sâu lúc cây đang trổ hoa có thể làm ong thợ chết hàng loạt, cả đàn suy theo. Người phun nhiều khi không biết hàng xóm có ong.

Đặt thùng sát nhau quá dày

Cả xóm đặt thùng dọc một hàng rào cho tiện, cửa tổ quay cùng một hướng, ong dễ về nhầm thùng, dễ xảy ra cướp mật giữa các đàn, nhất là lúc thiếu hoa.

Dùng chung đồ mà không vệ sinh

Dao cắt, thùng cũ, khay hứng mật chuyền từ nhà này sang nhà khác. Thùng cũ của đàn đã chết còn mang trứng ruồi, kiến, mùi lạ. Đồ dùng chung nên rửa sạch, phơi nắng kỹ trước khi đưa cho nhà khác.

Một lời đồn lan khắp xóm

Ai đó nghe trên mạng một mẹo lạ, như rắc thuốc quanh thùng chống kiến hay cho ăn thứ gì đó để ong đông, cả xóm làm theo. Một mẹo sai làm hỏng một nhà đã tiếc, làm hỏng cả xóm thì tiếc hơn nhiều. Mẹo mới nên một nhà thử trên một đàn trước.

Việc cả xóm nên thống nhất

Các câu chuyện về những xóm nuôi ong dú cùng nhau được kể thêm ở mục Câu chuyện nghề, và cách xử lý khi đàn có chuyện ở mục Sự cố thường gặp.

Một buổi họp xóm nên bàn gì

1. Kể nhau nghe đàn nhà mình đang thế nào, đàn nào yếu.
2. Thống nhất cách báo khi phun thuốc.
3. Xem lại chỗ đặt thùng của các hộ mới.
4. Chọn một hai người giữ liên lạc với nơi cung cấp tổ giống và kỹ thuật.

Khi cả xóm muốn đi xa hơn

Xóm nuôi ong dú bền thường có chung một nguồn tổ giống tin được và một chỗ để hỏi kỹ thuật. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, phù hợp cho nhóm hộ muốn bắt đầu bài bản hay muốn có quà quê làm từ chính nghề ong. Nhóm nào muốn học cùng nhau thì có thể tổ chức đi tour tham quan, học thực hành tại trại, để mọi người cùng thấy một cách làm rồi về áp dụng chung.

Câu hỏi thường gặp